Jaarverslag 2025 van de Stichting Het Ariëns-Comité
Een jaar van de Stichting Het Ariëns-Comité (in het vervolg genoemd het Ariënscomité) kent enerzijds een vaste structuur van activiteiten en vergaderingen, anderzijds een diversiteit aan andere, meer spontane gebeurtenissen. Zo kwam Ariëns dit jaar vooral in Enschede enkele malen in het middelpunt van de belangstelling te staan vanwege de viering van het 700-jarig bestaan van deze stad.
De vaste jaarlijkse activiteiten betreffen de landelijke Ariënsgedachtenis-viering op de derde zondag van november in Enschede, de Ariëns-herdenking in Maarssen op de laatste zondag van augustus en de Ariëns-lezing, meestal in het voorjaar. Naast de periodieke voorbereiding van deze activiteiten, vraagt een aantal andere taken continue aandacht, zoals de zorg voor de devotiekapel in de H. Jacobus de Meerdere-kerk te Enschede, het voeren en stimuleren van het proces voor de zaligverklaring van de Dienaar Gods Alphons Ariëns en het bijhouden van de website www.arienscomite.nl.
Het bestuur van het landelijk Ariënscomité komt bijeen in een voor- en een najaarsvergadering in Apeldoorn. Aan het begin van elk jaar is er een overleg tussen het dagelijks bestuur van het Ariënscomité en mgr. Th.C.M. Hoogenboom, hulpbisschop en vicaris-generaal van het Aartsbisdom Utrecht, over zaken die te maken hebben met het Ariëns Comité en met de voortgang van het zaligverklaringsproces van de Dienaar Gods Alphons Ariëns.
– Bij de Ariënsgedachtenis-viering in de H. Jacobus de Meerdere-kerk te Enschede op zondag 16 november was mgr. Th.C.M. Hoogenboom, hulpbisschop van Utrecht, de hoofdcelebrant. Con-celebrant was P. Kuipers, pastoor van de samenwerkende parochies van Zuidoost-Twente (St. Franciscus van Assisië, St. Jacobus de Meerdere en Maria Vlucht). Zij werden geassisteerd door de diakens Th.H.M. Reuling ofs (Didam) en J.A.M. Nieuwenhuis (Baarn). Het thema was “Pelgrims van hoop”, daarmee aansluitend bij het Heilig Jaar 2025. Tijdens de viering werden twee overledenen van het afgelopen jaar herdacht die een speciale band hadden met het Ariënscomité: dhr. Georg Hartong en mw. Hanneke Roes-Westhoff. De feestelijke viering werd muzikaal opgeluisterd door een gelegenheidsensemble van de voormalige Leo Harmonie en Het Binnenstads Jacobus koor.
– De Ariëns-herdenking in Maarssen vond plaats op zondag 31 augustus. Zoals altijd was er eerst een stille bedevaart van de Heilig Hartkerk in Maarssen naar de begraafplaats Beeresteijn, waar een gebedsviering bij het graf van Alphons Ariëns werd gehouden met Willem Jacobus kardinaal Eijk als agens. Deze was ook de hoofdcelebrant in de daarop volgende eucharistieviering in de Heilig Hartkerk. Aanwezig waren traditiegetrouw de seminaristen van de priesteropleiding het Ariënsinstituut. Voor hen vormt de Ariënsdag in Maarssen het begin van het nieuwe studiejaar. De stemmige eucharistieviering eindigde weer met het huldelied voor Alphons Ariëns.
– Ook in de geloofsgemeenschap van de H. Willibrord te Steenderen (die deel uitmaakt van de parochie HH. Twaalf Apostelen) werd dit jaar weer aandacht geschonken aan Alphons Ariëns, via het parochieblad en de website van de parochie.
De Ariëns Lezing 2025 vond plaats op 19 september in het Muziek Atelier van wijkcentrum Prismare te Enschede, de stad die in 2025 haar 700-jarig bestaan vierde. De lezing was bewust hier gepland als een onderdeel van de vele activiteiten in dat kader. Dhr. Dick Buursink, o.a. oud-wethouder van Enschede namens de PvdA, sprak over ‘Ariëns, de strijd in zijn tijd’. Mede vanwege de plaatselijke bekendheid van de spreker en zijn politieke achtergrond in relatie tot het onderwerp, trok de lezing het bovengemiddelde aantal bezoekers van circa 65. De teksten van de Ariëns-lezingen (vanaf 2001) staan integraal op de website www.arienscomite.nl.
Dick Buursink, ‘Ariënslezing september 2025. De strijd in zijn tijd!’, 19 september 2025, digitaal aanwezig op de website van het Ariëns-Comité https://arienscomite.nl/ariens-lezingen/493-lezing-door-dick-buursink-2025.
De viering van het 700-jarig bestaan van Enschede bracht met zich mee dat Ariëns dit jaar extra in de schijnwerpers kwam te staan. In de maanden juni en juli werden in het Wilminktheater en het Muziekcentrum 24 uitvoeringen gegeven van de musical ‘DOOR HET STOF’, die alle uitverkocht waren. Door middel van een ingenieuze verhaallijn met Ariëns in de hoofdrol, werd daarin een beeld gegeven van de ongelijke sociale verhoudingen aan het eind van de 19e eeuw. Bij dit theaterstuk verscheen ook een glossy-magazine ‘ALPHONS’, met daarin o.a. een uitgebreid artikel over Ariëns, geschreven door secretaris J. Hinke van het Ariënscomité.
De organisatie rond de Maria-Ariëns kapel is in handen van de parochie St. Jacobus de Meerdere, i.c. de gelijknamige locatie, te Enschede. De kapel wordt dagelijks geopend, gesloten en ook onderhouden door vrijwilligers van de H. Jacobus de Meerdere kerk. Het Ariënscomité is hen daar zeer dankbaar voor. Het aantal bezoekers aan de kapel bedraagt gemiddeld enkele tientallen per dag.
Er zijn ook dit jaar weer vorderingen gemaakt in het zaligverklaringsproces van de Dienaar Gods Alphons Ariëns.
- Het Ariënscomité werkt sinds 2015 aan een nieuwe Positio super vita, virtutibus et fama sanctitatis Alphonsis Ariëns, in te dienen bij het Dicasterie van de Heiligverklaringen in Rome. Vijf onderdelen hiervan zijn klaar en aan het zesde wordt gewerkt. Alle teksten van hoofdstukken en brondocumenten zijn in het Italiaans vertaald door dhr. R. Valk. Dit zesde onderdeel is de Fama Sanctitatis (de geschiedenis van de roep van heiligheid en de levende devotie). De tekst met bronnen voor dit zesde onderdeel is einde 2025 gevorderd tot heden en omvat 1.520 pagina’s.
- Dhr. H. Crijns heeft het afgelopen jaar veel tijd besteed aan bronnenwerk voor het te schrijven hoofdstuk over de Fama Sanctitatis voor deze Positio. Vooral bronnen van de jaren zestig tot en met negentig van de vorige eeuw zijn aan bod gekomen en gebundeld in het eigen bronnenboek van dhr. H. Crijns. Het is nu mogelijk om het schrijfwerk aan het samenvattende hoofdstuk te vervolgen vanaf 1945.
– De stukken van het eerste diocesane proces (1958-1965), de zgn. Copia Pubblica zijn vergeleken met de stukken die in Rome bij de relator aanwezig zijn door middel van een fotoreportage. De stukken van dit proces zijn aanwezig in het archief van het Ariënscomité, thans in het Katholiek Documentatie Centrum te Nijmegen. Boek XV ‘Documenta quae pertinent ad Positiones et Articulos Causa Servi Dei Alfonsi Ariëns Ultrajecten’ bleek in ons archief afwezig en is door de relator digitaal ter beschikking gesteld. Het Ariënscomité heeft het boek laten printen en inbinden.
– De stukken van het tweede diocesane proces (2005-2006) zijn met elkaar vergeleken en zijn alle aanwezig in Rome en bij het Aartsbisdom Utrecht. Bij het aartsbisdom ontbreekt de Nederlandse tekst van de door Jan Roes in 1998 gemaakte ‘Vita Documentata’, band I, II en III, zonder de toegevoegde documenten, die in 2005 door de Kerkelijke Rechtbank gebruikt zijn als biografische informatie over Alphons Ariëns. Het Ariënscomité heeft het boek laten printen en inbinden. De drie banden met volledige documenten zijn geprint en gebonden door de Historische Kring Haaksbergen en door het Ariënscomité.
– Bij het Aartsbisdom Utrecht ontbreekt een exemplaar van de samenvattende ‘Positio super cause introductione’ nummer 1061 uit 1983 met als volledige titel Ultraiecten. Beatificationes et canonizationes Servi Dei Alfonsi M. Ariëns sacerdos saecularis tertii ordinis franciscalis sodalis (1860-1928). Het Ariënscomité heeft een exemplaar uit het eigen archief ter beschikking gesteld.
– De relator heeft gesignaleerd, dat er bij het eerste diocesaan proces een decreet van een Historische Commissie ontbreekt, dit voor zover de kennis van bronnen daarover leert. De relator heeft geprobeerd dispensatie te verkrijgen voor deze activiteit, maar die poging heeft geen goedkeuring verkregen van het Dicasterie van de Heiligverklaringen. Omdat er in het verleden door vroegere relators geen opmerking in deze is gemaakt, is er nu een plan gemaakt voor het alsnog instellen van een Historische Commissie (HC) bij het afronden van het werk aan de huidige tweede Positio. Deze HC zal in actie komen wanneer de huidige tweede Positio voltooid is.
- Gezien de lange periode sinds 1965 heeft de relator opgemerkt dat er een actualisering nodig is van het Decreet De Non-Cultu uit 1961. Hiertoe dient een kerkelijke rechtbank ingesteld te worden.
– Het bezoek van bestuurslid en diaken Th.H.M. Reuling Ofs aan het Generaal Kapittel van de Ofs te Rome in november 2024 heeft uitgewezen, dat zij alleen werk maken van recent begonnen zaligverklaringsprocessen. Bij de causa Ariëns zullen zij ons niet kunnen helpen.
- Het Ariënscomité blijft oproepen tot nieuwe getuigenissen van gebedsverhoring op voorspraak van Ariëns.
Andere activiteiten rond zaligverklaring en devotie
- Het geïllustreerde Overzicht van Ariëns Bidprentjes is in 2025 verder aangevuld. Het document is te lezen op onze site: https://arienscomite.nl/over-ariens/publicaties/402-overzicht-bidprentjes-ariens-2021.
– behalve de bidprentjes en de gebedsfolders zijn nu ook relikwie-bidprentjes beschikbaar in drie talen (Nederlands, Engels en Italiaans).
- In 2025 hebben we 13 nieuwe relikwie-aanvragen ontvangen, en wel vanuit de Filippijnen (4x), Brazilië (3x), Italië (2x), Verenigde Staten (2x), Polen en Slowakije. Hiervan konden tot nu toe 8 aanvragen gehonoreerd worden.
– Op de Filippijnen is een prachtige icoon van Ariëns gemaakt.
- Vice-postulator pastoor H.W.M. ten Have heeft een concepttekst gemaakt voor een certificaat van echtheid van de relikwiedoosjes, die er nog zijn van postulator Lohman uit het eerste diocesaan zaligverklarings-proces. Daar zou ook nog een speciaal stempel bij moeten horen.
- Het concept voor een ‘Noveenboekje eerbiedwaardige Dienaar Gods Alphons Ariëns’ ligt nog ter lezing bij vice-postulator pastoor H.W.M. ten Have. Het Noveenboekje is bedoeld voor publicatie op de website.
- In de wekelijkse eucharistieviering op vrijdagochtend in de H. Jacobus de Meerdere-kerk te Enschede wordt elke keer tijdens de voorbeden gebeden voor de zaligverklaring van de Dienaar Gods Alphons Ariëns.
– Ook tijdens de Stille aanbidding in deze kerk op de tweede zaterdag van de maand wordt gebeden voor zijn zaligverklaring.
- Op 25 maart 2025 heeft dhr. H. Crijns een Alfons Ariëns bidprentje met relikwie verworven. Een eenzijdig prentje, met foto van Alfons Ariëns in Mgr’s toog Geheim Kamerheer van de Paus in Maarssen, uitgegeven door Ariëns-uitgeverij firma Johan Roosenboom te Heerlen in 1936, met medewerking van pastoor Geertman van de Heilig Hartparochie te Enschede. Bijzonder aan dit bidprentje is dat iemand met devotie voor Alfons Ariëns drie aantekeningen heeft gemaakt op de achterzijde van het bidprentje:
“9 Maart ’52 9 H. Missen” (Dit is een teken van een gehouden novene);
“6 sept 1953 zelf naar zijn kerk” (Dit is vermoedelijk de Ariënsgedachteniskerk te Enschede);
“8 April 1954 bij verhoring H. Mis te geboorteplaats” (Dit zou dan Utrecht kunnen zijn).
- Op 25 september 2025 heeft dhr. H. Crijns op Etsy gekocht een Alfons Ariëns bidprentje met relikwie, eenzijdig prentje, met foto Alfons Ariëns in Steenderen, uitgegeven door Ariëns-uitgeverij firma Johan Roosenboom te Heerlen in 1936, met medewerking van pastoor Geertman van de Heilig Hartparochie te Enschede. Bijzonder aan dit bidprentje is dat iemand met devotie voor Ariëns aantekeningen heeft gemaakt op de achterzijde van het bidprentje:
“stukje vd paarse singel van Mgr Ariëns
dit is afgeknipt door een zuster”
De twee paarse draden (van het kwastje) van de cingel zijn dubbel gevouwen, omwikkeld met bordeauxrood fluweelgaren, en met een steekje vastgezet aan het knoopje, waarmee het relikwie bevestigd is op het bidprentje.
Het handschrift van de twee bidprentjes lijkt bij nadere bestudering van eenzelfde persoon te zijn. Er zijn weinig Ariëns bidprentjes met relikwie, en een met aantekeningen van de eigenaar die van zijn devotie voor Alphons Ariëns getuigen, is heel zeldzaam. Het getuigenis dat er twee draden van een paarse cingel, die gedragen is door Ariëns, en die afgeknipt zijn door een zuster, aan het bidprentje gehecht zijn, is uniek en heel zeldzaam.
De website www.arienscomite.nl functioneert goed, zowel qua structuur als wat betreft de beveiliging. De programmatuur is geheel vernieuwd en voldoet aan de nieuwe veiligheidsstandaard. Er is voldoende kopij. Dit jaar zijn acht digitale Nieuwsbrieven uitgegaan.
Op zaterdag 25 oktober werd in Deventer de Ariëns Prijs voor Diaconie in het Aartsbisdom Utrecht 2025 uitgereikt. De uitreiking van deze prijs vindt om de drie jaar plaats. Dit jaar is de achtste editie gehouden. De jury van acht personen onder voorzitterschap van dhr. H. Crijns had 32 diaconale projecten genomineerd voor de prijs en deze ook bezocht en de deelnemers eraan geïnterviewd. Deze interviews, voorzien van theologisch commentaar door de jury, zijn gebundeld in het boekje ‘Liefdevolle zorg met hart en ziel’. Het boekje is in een oplage van 2.000 verschenen en ruim verspreid in het Aartsbisdom Utrecht.
Hulpbisschop mgr. Th.C.M. Hoogenboom heeft tijdens de druk bezochte bijeenkomst in Deventer-Colmschate uit deze 32 genomineerde projecten de drie laureaten bekend gemaakt. De dag werd geopend met een korte gebedsviering. Diocesaan diaconaal werker diaken A.J.H. van Vilsteren hield vervolgens een TED Talk getiteld ‘Liefdevolle zorg met hart en ziel’. Aan de hand van zeven kernbegrippen hield hij een laagdrempelige theologische reflectie op de werkzaamheden van de genomineerden. Daarna volgden interviewblokken met vertegenwoordigers van genomineerde projecten. Dit gebeurde per drietal, met als gespreksthema één van de werken van barmhartigheid. De inhoud van de projecten kwam aan bod maar ook vragen als: wanneer is een project geslaagd?
De 32 genomineerden zijn op de website van het Aartsbisdom Utrecht kort gepresenteerd ten behoeve van de stembus voor de Publieksprijs, die einde juli is geopend. Er is tot aan begin oktober heel veel gestemd. De stembus is tot 17 oktober bezocht door 14.045 unieke bezoekers en er zijn in totaal 4.211 stemmen uitgebracht.
De Ariëns Prijs voor Diaconie 2025 ging naar de Caritas H. Geestparochie voor haar deelname aan het initiatief ‘Kleurrijk in de Hof’ Delden. Deze multiculturele markt is “een diaconaal initiatief dat naastenliefde tastbaar maakt, participeert in een lokale structuur met een opvallende activiteit, oecumenisch is opgezet en samenwerkt met veel organisaties in de regio”. Zij kregen een geldbedrag en een uniek kunstwerk. Eveneens een geldbedrag en een uniek kunstwerk kregen de winnaars van de tweede prijs te weten het initiatief ‘De Boodschappenmand Almelo’. Dit project startte in 1994 als reactie op de schrijnende armoede in Almelo en is één van de voorgangers van de Voedselbank. De Boodschappenmand voorziet in directe hulp voor een periode van vier tot zes weken en werkt samen met vele organisaties. De PublieksPrijs werd met 18 procent van de ruim 4.211 uitgebrachte stemmen eveneens gewonnen door ‘De Boodschappenmand Almelo’. Vertegenwoordigers van alle 32 genomineerde projecten en de juryleden kregen als aandenken een klein kunstwerk.
Een verslag van deze bijeenkomst verscheen in het bisdomblad ‘Op Tocht’ van november 2025 pag. 06-07: ‘Twentse projecten winnen Ariëns Prijs voor Diaconie’. Zie ook: https://www.aartsbisdom.nl/home/diaconie/ariens-prijs-diaconie/ariensprijs2025/ en www.aartsbisdom.nl/fotoverslag-uitreiking-ariens-prijs-voor-diaconie-2025
Er zijn verdere stappen gezet in de voorbereiding van het jubileumjaar 2028, het jaar waarin het honderd jaar geleden zal zijn dat Mgr. Dr. Alphons Ariëns overleed. De projectgroep (bestaande uit de heren H. Crijns, Chr. Dols, J. Hinke en P. Quik) streeft naar een tentoonstelling, die in de loop van het jubileumjaar achtereenvolgens geheel of gedeeltelijk op drie verschillende plaatsen in het land te zien zal zijn. Naast een catalogus bij deze tentoonstelling wordt gedacht aan boeken en artikelen over Ariëns. Ook memorabilia, feestelijke bijeenkomsten en een educatief programma horen tot de plannen. Voor de tentoonstelling in Maarssen is in 2024 de medewerking aangetrokken van kunsthistoricus Jaap Versteegh, met wie dit jaar de contacten zijn voortgezet.
Het Ariënscomité onderhoudt contacten met verschillende organisaties, die een band hebben met Alphons Ariëns.
- De contacten met de Franciscaanse familie lopen vooral via ons bestuurslid diaken Th.H.M. Reuling OFS van de Orde van Franciscaanse Seculieren.
- De band met vakcentrale FNV loopt via dhr. G. van der Meulen, lid van het bestuur.
- De band met Radboud Erfgoed en het Katholiek Documentatie Centrum Nijmegen wordt onderhouden door bestuurslid dhr. Chr. Dols.
- Het Ariëns Comité heeft goede contacten met de RK Studentenvereniging Alfons Ariëns van de Universiteit Twente (officieel genaamd: Stichting Ariëns Katholieke Studenten).
- Met het Ariënsinstituut, het seminarie van het Aartsbisdom Utrecht, zijn jaarlijks contacten, die o.a. samenhangen met de Ariëns-herdenking in Maarssen eind augustus.
- De contacten met de Stichting Sobriëtas, die van oudsher sterk betrokken is bij het zaligverklaringsproces van Alphons Ariëns, worden jaarlijks door het bestuur onderhouden. Dhr Hub Crijns maakte in oktober kennis met de nieuwe voorzitter van het bestuur dhr. Anton ten Klooster.
– Er is ook een goed contact ontstaan met diocesaan diaconaal werker diaken A.J.H. van Vilsteren. Hij is lid geworden van de jury van de Ariëns Diaconie Prijs en van de Twentse Werkgroep.
- Met de Stichting Historische Sociëteit Enschede – Lonneker en de Historische Kring Haaksbergen worden contacten onderhouden door resp. dhr. J. Hinke en dhr. H. Crijns.
- Het contact met de Dienst Pers en Communicatie van het Aartsbisdom Utrecht heeft een vast karakter gekregen.
Aan de Saxion Hogeschool te Enschede is een groep van acht studenten met diverse opleidingsachtergronden in het studiejaar 2025-2026 aan het werk gegaan met een studieopdracht betreffende Alphons Ariëns. Dit zgn. Smart Solutions Semester is een onderdeel van het Medialab van de richting Creative Business. Na een onderzoeksplan te hebben toegelicht en in november een tussentijdse status te hebben gepresenteerd, wordt het project eind januari 2026 afgerond met een eindpresentatie. De plannen omvatten een korte documentaire over Alphons Ariëns, het plaatsen van een QR-code bij het standbeeld van Ariëns en het 3-D uitprinten van het Ariëns standbeeld van atelier Falise in Enschede in kleine(re) formaten. En een daar bij passende webpage.
Door de monumentencommissie Enschede is bevestigd dat het Ariëns-standbeeld op het Ariënsplein officieel als monument geregistreerd staat bij de gemeente Enschede. Mede door een aanvraag van de studenten van de Saxion Hogeschool in verband met hun studie-onderwerp heeft de gemeente Enschede het groene licht gegeven voor het plaatsen van een kleine paal met QR-code bij het standbeeld van Alphons Ariëns.
Dhr. P. Quik heeft met de Heilig Hart-locatieraad in Maarssen geregeld dat er QR-borden komen bij het Ariëns-beeld in het voorportaal van de Heilig Hartkerk te Maarssen en op het toegangshek van begraafplaats Beerensteijn waar het graf van Ariëns is.
Dit jaar is er een officieel einde gekomen aan de Koninklijke Enschedese Leo Harmonie. Deze harmonie is in 1893 nog door kapelaan Alphons Ariëns zelf opgericht. Jarenlang heeft ze activiteiten van het Ariënscomité muzikaal ondersteund. Terugloop van leden deed de Leo Harmonie in 2020 fuseren met het Muziekcorps der voormalige Schutterij tot de Stadsharmonie Enschede. Dit kon echter het tij van terugloop van leden niet doen keren. Ook de Stadsharmonie bleek niet levensvatbaar. Nog tot en met dit jaar nam de harmonie deel aan de Ariënsgedachtenis-vieringen. Hieraan is nu ook een einde gekomen.
Er is een einde gekomen aan het Ariënskoor, dat voortkwam uit de Heilig Hartparochie (Ariënsgedachteniskerk). Ook dit koor heeft decennialang de Ariënsgedachtenis-vieringen opgeluisterd. Het Binnenstads Jacobus koor lijkt hun plaats te gaan innemen.
Ook in 2025 werden documenten en voorwerpen aan het archief en de collecties van het Ariënscomité toegevoegd. Ook verschenen er weer publicaties over Alphons Ariëns. Voor de resultaten op dit gebied verwijzen we naar de bijlage bij dit jaarverslag.
J.N. Hinke, secretaris m.m.v. van H.J.G.M. Crijns, vice-voorzitter